۱- طبق ماده 54 قانون مالیاتهای مستقیم، اگر رقم اجاره بها کمتر از جدول ارزش اجاری املاک مشابه باشد، ملاک دریافت مالیات، جدول مزبور (رقم بیشتر) است:
«درآمد اجاره بر اساس قرارداد اعم از رسمی یا عادی مبنای تشخیص مالیات قرار میگیرد و در مواردی که قرارداد وجود نداشته باشد یا از ارائه آن خودداری گردد و یا مبلغ مندرج در آن کمتر از هشتاد درصد (80%) ارقام مندرج در جدول املاک مشابه تعیین و اعلام شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور باشد و نیز در مورد ماده (54 مکرر) این قانون، میزان اجاره بها بر اساس جدول اجاره املاک مشابه تعیین خواهد شد.»
۲- حسب بند «د» تبصره ۱۱ ماده ۵۳ قانونمالیاتهای مستقیم ( الحاقی بموجب ماده ۱ قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره بها اگر اجاره بها حداقل ۱۵ درصد ارزانتر از ارزش اجاره منطقهای موضوع ماده (۸) قانون ساماندهی بازار زمین مسکن و اجارهبها باشد، ۵۰ درصد تخفیف مالیاتی به همراه خواهد داشت: «موارد ذیل نیز مشمول تخفیف در پرداخت مالیات بر درآمد اجاره میشود: د - واحدهایی که میزان اجارهبهای آنها حداقل پانزده درصد (۱۵٪) کمتر از ارزش اجاره منطقه ای موضوع ماده (۸) قانون ساماندهی بازار زمین مسکن و اجارهبها، باشد از پنجاه درصد (۵۰٪) تخفیف مالیات بر درآمد اجاره برخوردار میشوند.»
نکته ها:
الف- مرجع تعیین جدول ارزش اجاری املاک، سازمان امور مالیاتی است اما مرجع تعیین ارزش اجاره منطقهای در قانون ساماندهی زمین، مسکن و اجاره بها، وزارت راه و شهرسازی است (با همکاری وزارت کشور، شهرداریها، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و سازمان امور مالیاتی کشور). این دو جدول مجزا از هم به شمار میروند، اما در تعیین مالیات مستغلات مسکونی، هر دو حاکمیت دارند.
ب- تخفیف، مبتنی بر قانون جدید است و محدود به اجاره مسکونی؛ اما افزایش مالیات،متکی است به قانون سابق و شامل کلیه قراردادهای اجاره اعم از مسکونی و غیر آن میگردد.
ج- تبصره ۳ ماده ۵۴ قانون مالیاتهای مستقیم، به مودیانی که ارزانتر از جدول املاک مشابه اجاره داده بودند، حق اعتراض به مالیات اضافی ناشی از اعمال نرخ جدول املاک مشابه را در هیاتهای حل اختلاف مالیاتی داده است.